Virtuelni Muzej Dunava

Spomenik prirode "Kalemegdanski rt"

Kalemegdanski rt - profil morskog neogenog spruda se nalazi u Beogradu, južno od ušća Save u Dunav. Deo je najsevernijeg ogranka šumadijskog pobrđa, takozvanog “beogradskog rta”, koji se završava strmim odsecima na obalama Save i Dunava. Prvi put je zaštićen 1969. godine.

Profil ispod Beogradske tvrđave značajan je za sagledavanje složene geološke građe područja na kojem je iznikao Beograd. Otkriveni sedimenti miocena - badenskog kata, formiraju jednu antiformu nastalu povijanjem slojeva pod uticajem radijalne tektonike. U jezgru kalemegdanske antiforme iznad Amama javljaju se stariji badenski sedimenti peskovito-peščarskog tipa, iz kojih je identifikovano preko pedeset vrsta fosilnih mekušaca uglavnom “rakovačkog tipa”. Preko njih leže mlađe sprudne tvorevine badenskog kata, poznate kao lajtovački krečnjaci i karbonatni lajtovački peščari. I jedni i drugi su dobro otkriveni na krilima kalemegdanske “antiklinale”, koja izbijaju na površinu terena kod Zoološkog vrta i ispod Spomenika pobedniku. Profil ispod Spomenika pobedniku čine lajtovački karbonatni peščari koji sadrže mnoštvo fosila, među kojima su naročito česti predstavnici školjaka iz familije Pectendea. Profil predstavlja pravu prirodnu retkost, jedinstven ostatak mediteranskog stadijuma, najstarijeg stadijuma u istoriji Panonskog mora na tlu Srbije.

Interesantno je napomenuti da je nekada ovaj kamen - lajtovački krečnjak, vađen u Gornjem gradu Beogradske tvrđave kod Sulejman česme i da je njime ozidan deo utvrđenja i tri kule iznad crkve Ružica.

Profil u sklopu spomeničkog kompleksa Beogradske tvrđave sa Kalemegdanom, sa kojim čini nerazdvojnu celinu, predstavlja jedinstven simbol istorije grada, najimpozantniji spomenik Beograda.

Spomenik prirode "Kalemegdanski rt"


(tekst: Zavod za zaštitu prirode Srbije)